برخی افراد با وجود طبیعی بودن ظاهر مخاط دهان، احساس سوزش مداوم یا متناوب در زبان، لب‌ها یا سایر نواحی دهان را تجربه می‌کنند؛ مشکلی که می‌تواند موجب نگرانی بیماران و مراجعه آنان به دندانپزشک شود. این وضعیت که با عنوان سندرم سوزش دهان (Burning Mouth Syndrom ) شناخته می‌شود، نیازمند تشخیص دقیق و رد سایر علل احتمالی سوزش دهان است.

به گزارش روابط عمومی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، دکتر «اسماء سوخکیان» عضو هیأت علمی گروه آموزشی بیماری‌های دهان، فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، درباره سندرم سوزش دهان بیان کرد: سندرم سوزش دهان یک بیماری مخاطی نیست، بلکه بر اساس شواهد علمی، نوعی اختلال نوروپاتیک به شمار می‌رود. در این سندرم، اعصاب مسوول انتقال حس درد، بدون وجود آسیب قابل مشاهده در مخاط دهان، پیام درد را به مغز منتقل می‌کنند.

وی با اشاره به این‌که سندرم سوزش دهان بیشتر در زنان، به‌ویژه پس از یائسگی دیده می‌شود، افزود: اگرچه نقش تغییرات هورمونی مطرح شده است، اما هنوز شواهد کافی برای اثبات آن وجود ندارد. در مقابل، عواملی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و برخی عادت‌های پارافانکشنال مانند فشار دادن یا کشیدن زبان روی دندان‌ها، می‌توانند در بروز یا تشدید علائم نقش داشته باشند.

دکتر سوخکیان درباره نشانه‌های این سندرم گفت: شایع‌ترین علامت، احساس سوزش یا حرارت در زبان، به‌ویژه قسمت قدامی آن است؛ اما لب‌ها، کام، مخاط گونه، لثه و حتی حلق نیز ممکن است درگیر شوند. احساس خشکی دهان، تغییر حس چشایی، طعم تلخ یا فلزی، گزگز، خارش یا بی‌حسی نیز از دیگر علائم احتمالی هستند.

وی افزود: در بسیاری از بیماران، علائم هنگام بیدار شدن از خواب وجود ندارد، اما در طول روز به‌تدریج افزایش می‌یابد. همچنین خوردن غذا، نوشیدن مایعات خنک یا مشغول بودن به فعالیت، معمولاً باعث کاهش علائم می‌شود؛ در حالی که غذاهای داغ، تند یا اسیدی، استرس و خستگی می‌توانند شدت علائم را افزایش دهند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه با تأکید بر اهمیت تشخیص صحیح خاطرنشان کرد: پیش از تشخیص سندرم سوزش دهان باید سایر علل ایجادکننده سوزش دهان از جمله عفونت‌های قارچی، لیکن پلان دهانی، پروتزهای نامناسب، حساسیت‌ها، اختلالات غدد بزاقی، کمبود آهن، ویتامین B12 و اسیدفولیک، کم‌خونی، دیابت و مصرف برخی داروها بررسی و رد شوند. معاینه دقیق، بررسی سوابق پزشکی و در صورت نیاز انجام آزمایش‌های تکمیلی، از ارکان اصلی تشخیص هستند.

او درباره درمان این سندرم نیز گفت: هدف اصلی درمان، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. نخستین گام، اطمینان‌بخشی به بیمار و آگاه‌سازی او نسبت به ماهیت سندرم سوزش دهان است؛ زیرا که به خودی خود یک بیماری خطرناک یا تهدیدکننده محسوب نمی‌شود.

دکتر سوخکیان اضافه کرد: درمان قطعی برای سندرم سوزش دهان وجود ندارد و پاسخ به درمان در بیماران مختلف متفاوت است. برخی داروها، از جمله بعضی بنزودیازپین‌ها به‌صورت موضعی و در مواردی با نظر پزشک به‌صورت سیستمیک، می‌توانند در کاهش علائم مؤثر باشند؛ البته مصرف آن‌ها باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود.

به گفته این متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت، درمان‌های غیردارویی مانند درمان شناختی ـ رفتاری، یوگا، ورزش، طب سوزنی و همچنین اصلاح عادت‌های پارافانکشنال و استفاده از اسپلینت نرم یا گارد زبان در برخی بیماران نیز می‌تواند به کنترل علائم کمک کند.

وی تأکید کرد: تشخیص زودهنگام، انتخاب درمان مناسب و پیگیری مستمر، نقش مهمی در کاهش علائم، بهبود کیفیت زندگی بیماران و پیشگیری از انجام درمان‌های غیرضروری دارد.