ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) یکی از مهم‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی در جهان است. این ویروس با تضعیف سیستم ایمنی، فرد را مستعد عفونت‌های فرصت‌طلب می‌کند. حفره دهان اغلب یکی از اولین نواحی بروز علائم بیماری  ایدز(AIDS) است؛ بنابراین دندانپزشکان نقش مهمی در تشخیص زودهنگام، پیشگیری و مراقبت از بیماران مبتلا دارند.

به گزارش روابط عمومی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، دکتر «فهیمه رضازاده» متخصص بیماری های دهان، فک و صورت و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص علایم اولیه این بیماری در ناحیه دهان و دندان عنوان کرد: بروز زخم های مقاوم به درمان،  خشکی زبان و دهان،  لق شدن دندان ها، التهاب لثه، تبخال در دهان، عفونت های قارچی و کاندیدا (برفک دهان)، ضایعات سفید رنگ در اطراف زبان،  زگیل‌ ، داخل دهان، یا در گلو از نشانه های اولیه همراه با بیماری ایدز هستند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی به اقدامات پیشگیرانه از ایدز در دندانپزشکی اشاره کرد و گفت : در محیط دندانپزشکی، خطر انتقال بسیار پایین است و عمدتاً در صورت آسیب ناشی از وسایل تیز و برنده تماس مستقیم خون آلوده با زخم باز رخ می‌دهد. رعایت استانداردهای کنترل عفونت (Standard Precautions) شامل استفاده از دستکش، ماسک، محافظ صورت، عینک ایمنی و سدهای پلاستیکی سالم و بدون سوراخ و پارگی، شستن دست‌ها، پاکیزه نگه داشتن وسایل و دستگاه‌ها، استفاده از کاغذ یا فویل برای هر بیمار برای پیشگیری از آلودگی سطوح و استفاده از مواد ضدعفونی کننده از جمله این اقدامات است. داشتن ظرف مخصوص وسایل استفاده شده تیز و برنده (مثل سرسوزن، تیغ‌های جراحی، سوزن بخیه و غیره) نیز باید در هر مطب دندانپزشکی وجود داشته باشد. شست و شوی سطوح مطب و استفاده از مواد مناسب ضدعفونی‌کننده (در کمتر از 2 دقیقه ویروسHIV  را غیرفعال می کنند) نیز جزو برنامه‌های همیشگی هر کلینیک دندانپزشکی می‌باشد.

نقش دندانپزشک در پیشگیری و آموزش

دکتر رضازاده افزود: دندانپزشکان می‌توانند در مواردی همچون  شناسایی ضایعات مشکوک و ارجاع برای آزمایش و آموزش بیماران درباره بهداشت دهان، کاهش مشکلات اجتماعی (از طریق ارائه خدمات بدون تبعیض) رعایت اخلاق حرفه‌ای و حفظ محرمانگی اطلاعات بیمار نقش کلیدی داشته باشند. سیستم دفاعی این قبیل افراد بسیار ضعیف می باشد. عمده ترین مشکلاتی که برای این افراد به وجود می آید در ناحیه دهان و دندان ها می باشد. به همین دلیل مراقبت از دهان و دندان ها در افراد مبتلا به ایدز بسیار مهم می باشد. این افراد باید به محض رویت کوچک ترین ضایعات یا دیگر مشکلات مرتبط با دهان و دندان ها، به دندانپزشکی مراجعه نمایند. اقدام و درمان به موقع می تواند از بیماری های عفونی خطرناک پیشگیری نماید. متاسفانه بسیاری از افراد به دلیل عدم دریافت خدمات، قضاوت ها، کادر دندانپزشکی را از ابتلای خود به بیماری ایدز آگاه نمی کنند. این کار در درجه اول به بیمار آسیب وارد می کند. در این مورد بهتر است بیمار بداند، دندانپزشکان بر اساس آموزش های دیده شده با نشانه هایی همچون مشاهده ضایعات پوستی مخاطی شدید، عفونت و بیماری های پیشرفته لثه در افراد جوان، لوکوپلاکی مویی در کناره های زبان می توانند بیماری ایدز را در فرد تشخیص دهند.

مراقبت های دندانپزشکی برای بیماران مبتلا به ایدز

دکتر رضازاده رعایت مواردی مانند مراجعه منظم به دندانپزشکی (حداقل سالی 2 بار)، رعایت بهداشت دهان و دندان بیشتر از افراد دیگر، ترک سیگار، الکل و داروها و مواد مخدر، استفاده مکرر از مسواک، نخ دندان و دهانشویه های آنتی باکتریال، درمان خشکی دهان، تغذیه مناسب، مصرف منظم داروهای مربوط به بیماری ایدز را برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های دهان و دندان در این بیماران ضروری دانست.