وارد شدن آسیب به دندان های یک کودک خردسال می تواند عواقب جدی و دراز مدتی را بر جا بگذارد و منجر به تغییر رنگ، بدشکلی، یا از دست رفتن احتمالی آنها شود. اثر روانی چنین صدماتی می تواند بسیار وسیع باشد . بنابراین باید اطلاعات کافی درباره روش های درمانی صدمات ناشی از ضربه را داشته باشیم، تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود تا زمانی که بتوان کودک صدمه دیده را فوراً به یک متخصص ارجاع داد.

آسیب های وارده به دندان های شیری بیشتر از شکستگی دندان باعث جابه جایی آن می شود. شایع ترین آسیب ها ضربه هایی هستند که به زیر چانه وارد می شوند و باعث می شود دندان های قدامی (جلویی) دچار آسیب دیدگی شوند.  در سن 2 تا چهار سالگی میزان آسیب به دندان های شیری بیشتر است، زیرا در این زمان مهارت های حرکتی کودک در حال تکامل است. علت عمده آسیب های دیگر تصادف با اتومبیل است که در اثر ضربه به شیشه یا برخورد با داشبورد ایجاد می شود. کودکان مبتلا به اختلالات تشنجی نیز در  معرض خطر بالای صدمات دندانی هستند . این کودکان باید از هد گیرهای محافظ یا از محافظ های دندانی استفاده کنند. در مورد دندان های شیری دچار اوالژن لازم نیست که دندان جدا شده در جای خود برگردانده شود زیرا ممکن است خطر صدمه زدن به جوانه دندان دایمی یا عفونت وجود داشته باشد.

اگر بر اثر ضربه خوردن دندان بیش از حد لق شده باشد، به طوری که خطر قورت دادن دندان باشد، دندان لق شده کشیده می شود. ولی اگر جابه جایی شدید نیست آن را با استفاده از رژیم غذایی نرم، مسواک مرتب، مصرف آنتی بیوتیک ها به مدت یک هفته و مصرف دهانشویه نگه می دارند. در مورد صدمات دندان های دائمی مساله جدی تر است. در این موارد تمیز کردن دندان های آسیب دیده بسیار مهم است از دستکاری کردن دندان و ریشه آن جداً خودداری کنید. دندان را به آرامی توسط محلول نرمال سالین تمیز می کنیم و در صورت عدم دسترسی به نرمال سالین می توان آن را زیر جریان آب سرد گرفت بدون مالش یا سائیدن آن سپس دندان را به سرعت و با فشار مالیم در محل اولیه خود قرار دهید. این کار باید در مدت 30 دقیقه پس از صدمه دندانی )یا کمتر از یک ساعت ) انجام شود. والدین می توانند حتی بدون نظارت مستقیم دندانپزشک کاشتن را انجام دهند. این کار نیازی به بی حسی ندارد مگر اینکه پارگی در محل آسیب نیز ایجاد شده باشد  اگر دوباره کاشتن دندان در محل حادثه امکان پذیر نباشد باید دندان را در نرمال سالین یا بزاق دهان یا شیر یا مایع لنز قرارداد. در صورتی که این موارد در دسترس نباشد  می توان در نهایت از آب نیز استفاده کرد و سپس بیمار را به مطب رساند، تا بررسی های رادیو گرافی انجام شود. پس از آن کودک باید از رژیم غذایی نرم و دهانشویه و به منظور جلوگیری از عفونت به مدت یک هفته آنتی بیوتیک که توسط  تجویز می شود، استفاده کند.

در صورت بروز مشکلات بعدی باید این معاینات دوباره پیگیری شود. به والدین توصیه می شود، در صورت مشاهده قرمزی و تورم در لثه بالای دندان دچار اوالژن یا افزایش لقی یا حساسیت در دندان کودک ، جهت درمان این علایم  به مطب دندانپزشک مراجعه کنند .

دکتر «آزاده رفیعی»، متخصص دندانپزشکی کودکان  و عضو هیأت علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز