بلیچینگ دندان یکی از رایج‌ترین روش‌های غیرتهاجمی برای روشن‌تر کردن رنگ دندان‌های طبیعی است. شواهد علمی جدید نشان می‌دهد که نتیجه و ایمنی این درمان بیش از هر چیز به تشخیص صحیح علت تغییر رنگ، انتخاب ماده و غلظت مناسب و رعایت اصول درمانی وابسته است.

به گزارش روابط عمومی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، دکتر «زهرا لطف حق پناه» عضو هیات علمی گروه آموزشی دندانپزشکی ترمیمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به این که بلیچینگ در صورتی که پس از معاینه و با استفاده از مواد استاندارد و پروتکل مناسب انجام شود، می‌تواند نتایج مطلوبی ایجاد کند، بیان کرد: هدف از درمان نباید صرفاً رسیدن به سفیدترین رنگ ممکن باشد، بلکه حفظ سلامت دندان‌ها و ایجاد رنگی طبیعی و متناسب اهمیت بیشتری دارد.

او با بیان اینکه همه تغییرات رنگی دندان منشأ یکسانی ندارند، افزود: برخی تغییر رنگ‌ها در سطح دندان و در اثر عواملی مانند مصرف چای، قهوه و دخانیات ایجاد می‌شوند، در حالی که برخی دیگر در عمق ساختار دندان شکل می‌گیرند. به همین دلیل، تشخیص علت تغییر رنگ پیش از انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.

دکتر لطف حق پناه درباره روش‌های مختلف بلیچینگ گفت: بلیچینگ می‌تواند در مطب دندانپزشکی یا در منزل و تحت نظر دندانپزشک انجام شود. شواهد علمی موجود نشان نمی‌دهد که یکی از این دو روش برای تمام افراد به‌طور مطلق بهتر باشد و انتخاب روش باید بر اساس شرایط دندان، میزان تغییر رنگ، سابقه حساسیت و هدف درمان انجام شود.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، حساسیت دندان را یکی از شایع‌ترین عوارض بلیچینگ دانست و افزود: «برخی افراد ممکن است در زمان درمان یا مدت کوتاهی پس از آن، هنگام مصرف مواد سرد و گرم یا حتی تماس هوا با دندان‌ها، احساس تیر کشیدن یا درد کوتاه‌مدت داشته باشند. این حساسیت در اغلب موارد موقتی است و پس از پایان درمان کاهش پیدا می‌کند. افرادی که پیش از بلیچینگ سابقه حساسیت دندانی دارند، ممکن است حساسیت بیشتری تجربه کنند. استفاده از غلظت های بالاتر ماده بلیچینگ هم ممکن است احتمال حساسیت دندان را افزایش دهد. پژوهش ها نشان داده‌اند که موادی مانند پتاسیم نیترات می‌توانند در کاهش حساسیت ناشی از بلیچینگ مؤثر باشند، بدون آنکه لزوماً اثر سفیدکنندگی درمان را کاهش دهند.

این متخصص دندانپزشکی ترمیمی درباره نگرانی مردم نسبت به آسیب مینای دندان گفت: برخی از بررسی های آزمایشگاهی تغییرات جزیی در سختی یا ویژگی‌های سطحی مینا پس از استفاده از مواد سفیدکننده را گزارش کرده‌اند، اما این یافته‌ها الزاماً به معنای ایجاد آسیب بالینی قابل توجه و دائمی در شرایط معمول درمان نیستند.

وی درباره تبلیغات مربوط به استفاده از LED و لیزر در بلیچینگ اظهار کرد: «شواهد علمی جدید نشان نمی‌دهد که استفاده معمول از نور یا لیزر در همه موارد باعث افزایش قابل توجه اثر سفیدکنندگی شود. حتی در برخی شرایط، استفاده از نور ممکن است با افزایش حساسیت همراه باشد. بنابراین وجود یک دستگاه خاص نباید به‌تنهایی معیار انتخاب درمان باشد. نوع ماده سفیدکننده، غلظت، زمان تماس و رعایت پروتکل درمانی اهمیت بیشتری دارند.»

دکتر لطف‌حق‌پناه یکی از نکات مهم برای افرادی که قصد بلیچینگ دارند را توجه به وجود ترمیم‌های زیبایی دانست و گفت: بلیچینگ رنگ دندان طبیعی را تغییر می‌دهد، اما روکش، لمینیت، ونیر کامپوزیتی و بسیاری از ترمیم‌های همرنگ دندان مانند دندان طبیعی سفید نمی‌شوند. به همین دلیل، در افرادی که در دندان‌های جلویی خود ترمیم‌های زیبایی دارند، ممکن است پس از بلیچینگ اختلاف رنگ ایجاد شود. اگر فرد قصد انجام ترمیم زیبایی جدید داشته باشد، بهتر است برنامه سفید کردن دندان پیش از انتخاب رنگ نهایی ترمیم مشخص شود.

این متخصص دندانپزشکی ترمیمی با اشاره به افزایش استفاده از محصولات سفیدکننده بدون نسخه گفت: «خمیردندان‌های سفیدکننده را نباید با بلیچینگ حرفه‌ای یکسان دانست. بسیاری از این خمیردندان‌ها بیشتر با حذف لکه‌های سطحی باعث روشن‌تر به نظر رسیدن دندان‌ها می‌شوند و الزاماً رنگ داخلی دندان را تغییر نمی‌دهند.

وی درباره نوارهای سفیدکننده گفت: برخی محصولات بدون نسخه می‌توانند تا حدی مؤثر باشند، اما میزان اثرگذاری و ایمنی آنها به ترکیب، غلظت، مدت تماس و کیفیت محصول بستگی دارد. استفاده از محصولات معتبر و رعایت دقیق دستور مصرف اهمیت زیادی دارد.

دکتر لطف‌حق‌پناه درباره روش‌های خانگی سفید کردن دندان هشدار داد و گفت: استفاده از لیمو، سرکه، ترکیبات اسیدی، زغال فعال و سایر روش‌های تبلیغ‌شده در فضای مجازی، روش‌های علمی و قابل توصیه‌ای برای سفید کردن دندان محسوب نمی‌شوند.

وی توضیح داد: مواد اسیدی می‌توانند موجب سایش ساختار دندان شوند و استفاده نادرست از مواد ساینده نیز ممکن است سطح دندان را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین طبیعی بودن یک ماده به معنای بی‌ضرر بودن آن برای دندان نیست.

دکتر لطف‌حق‌پناه تأکید کرد: بلیچینگ یک درمان زیبایی است، اما شروع آن بدون بررسی وضعیت دهان و دندان توصیه نمی‌شود. وجود پوسیدگی، التهاب لثه، ترک دندان، تحلیل لثه، حساسیت شدید یا برخی ترمیم‌ها می‌تواند نیازمند بررسی و درمان پیش از بلیچینگ باشد.

او تغییر رنگ یک دندان را موضوعی دانست که باید با دقت بیشتری بررسی شود و گفت: اگر تنها یک دندان تیره شده باشد، به‌ویژه در صورت وجود سابقه ضربه یا درمان ریشه، ممکن است علت تغییر رنگ با سایر دندان‌ها متفاوت باشد و نیاز به بررسی‌های تشخیصی و درمان اختصاصی وجود داشته باشد.

به گفته وی، در برخی دندان‌های درمان‌ریشه‌شده و تغییررنگ‌یافته ممکن است از روش بلیچینگ داخلی استفاده شود که با بلیچینگ معمول دندان‌های زنده متفاوت است و باید با تشخیص و نظارت دندانپزشک انجام شود.

دکتر لطف‌حق‌پناه با تأکید بر اینکه بلیچینگ یک درمان دائمی نیست، گفت: «رنگ دندان‌ها به مرور زمان ممکن است تحت تأثیر عواملی مانند مصرف چای، قهوه، دخانیات، برخی مواد غذایی و تغییرات طبیعی دندان قرار گیرد و بخشی از رنگ اولیه بازگردد. مدت ماندگاری نتیجه در افراد مختلف متفاوت است و در صورت نیاز می‌توان با برنامه‌ای که توسط دندانپزشک تعیین می‌شود، درمان‌های نگهدارنده را انجام داد.

وی یادآور شد که زیبایی لبخند تنها به میزان سفیدی دندان‌ها وابسته نیست و سلامت دندان، سلامت لثه، تناسب رنگ و طبیعی بودن نتیجه، همگی در ایجاد یک لبخند زیبا نقش دارند.