بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری عصبی مزمن است که می‌تواند بر حرکت، حس و هماهنگی عضلات اثر بگذارد. طیف گسترده ای از علایم ام اس وجود دارند که بستگی به شدت آسیب و نوع آن دارد. این شرایط روی مراقبت‌های دهان و دندان هم تأثیر دارد و می تواند تاثیرات تخریبی مستقیم و غیرمستقیم زیادی بر دهان، دندان و لثه داشته باشد.

مشکلات بیماری ام اس مربوط به سلامت دهان را می توان به ۲ بخش تقسیم کرد. مشکلاتی که بیماری باعث پدید آمدن آن می شود و مشکلاتی که داروها برای اینگونه افراد به وجود می آورد.

عوارض دهان و دندانی بیماری ام‌اس

این بیماری ممکن است به عصب های صورت آسیب بزند و باعث ایجاد درد در قسمت دهان شود و مسواک زدن و سایر مراقبت های دهانی را برای بیمار سخت و دردناک کند. همچنین سبب عدم هماهنگی حرکات، ضعف و خستگی و کاهش مهارت‌های دستی و درگیری اعصاب حرکتی در بیمار می شود که این ضعف، لرزش، اسپاسم یا عدم هماهنگی حرکات دست باعث دشواری در مسواک زدن صحیح، ناتوانی در استفاده مؤثر از نخ دندان، کاهش دفعات و کیفیت رعایت بهداشت دهان می شود که پیامد آن افزایش پلاک میکروبی، پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه است.

تأثیر داروهای ام‌اس بر سلامت دهان و دندان

الف) خشکی دهان: مهمترین عامل تهدید کننده سلامت دهان که بیماری ام‌اس به وجود می آورد خشکی دهان است. خشکی دهان باعث آسیب رساندن اسید، غذا و باکتری ها به دندان ها و در نتیجه پوسیده شدن آنها می شود. بسیاری از داروهای ام‌اس مانند شل‌کننده‌های عضلانی، داروهای ضدافسردگی و برخی تعدیل‌کننده‌های ایمنی باعث کاهش ترشح بزاق می‌شوند که سبب افزایش پوسیدگی دندان، التهاب، عفونت لثه و بوی بد دهان می شود.

ب) ضعف سیستم ایمنی و افزایش خطر عفونت‌های دهانی: این امر به میکروب های دهان توانایی ایجاد انواع بیماری های ویروسی، قارچی و باکتریایی از جمله عفونت هرپس و کاندیدیازیس می دهد و سبب طولانی شدن روند درمان عفونت‌ها می گردد.

ج) اثرات دیگر:

-تهوع و استفراغ: از عوارض داروهای ام اس می توان به تهوع و استفراغ اشاره کرد؛ که استفراغ زیاد می تواند به دندان ها آسیب برساند.

-افسردگی: این داروها می توانند باعث ایجاد افسردگی شوند این امر باعث کاهش انگیزه بیمار برای مراقبت از خود و رعایت بهداشت دهان شود.

-افزایش احتمال ضایعات مخاطی مانند آفت‌های دهانی و زخم‌های مخاطی مزمن.

شیوه های مراقبت از دندان ها در بیماران مبتلا به ام‌اس

همانطور که اشاره شد، خشکی دهان از مهمترین عارضه های بیماری ام اس است. بیمار برای مقابله با آن می­تواند فلوراید درمانی کند و از دهانشویه های فلوراید دار بدون الکل و خمیر دندان های فلوراید دار استفاده کند. همچنین از اعمالی که باعث خشکی دهان می شوند مثل: الکل، سیگار، شکر، کافئین و تنفس از دهان پرهیز شود. ترک سیگار علاوه بر افزایش سلامت دهان، باعث کاهش علائم بیماری ام‌اس هم می شود.

نکته دیگر، رژیم غذایی مناسب در بیماران مبتلا به ام‌اس است که نقش مهمی در کنترل علائم بیماری، حفظ سلامت عمومی و پیشگیری از مشکلات دهان و دندان دارد. انتخاب صحیح مواد غذایی و پرهیز از غذاهای شیرین و چسبنده مثل تافی، می‌تواند به کاهش پوسیدگی دندان، بیماری‌های لثه، خشکی دهان و ضعف عضلانی کمک کند.

بیمارانی که در مسواک زدن دچار مشکل هستند، می توانند از مسواک های برقی یا مخصوص استفاده کنند. همچنین می توانند دور دسته مسواک موم بپیچند که در دست گرفتن مسواک را راحت تر می کند. در موارد وخیم تر بودن شرایط، باید از یک فرد برای کمک کردن استفاده کنند. در صورتی هم که درد در دهان مانع مسواک زدن می شود، بیمار باید با دکتر خود درباره دارو برای کاهش درد مشورت کند.

معاینات دوره ای (هر سه ماه) برای بررسی مشکلات دهانی و دندانی به بیمار توصیه می شود.

دکتر «فهیمه رضازاده»، متخصص بیماری های دهان، فک و صورت و عضو هیأت علمی دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز